📘 Bám sách Tin học 4, 5
Bài 13. Bắt táo – nếu … thì
📘 Học cùng bài ở trường: Tin học 5 Kết nối tri thức Bài 13 (Cấu trúc rẽ nhánh) · Chân trời sáng tạo Bài 10
Cần học trước: Bài 5, Bài 10
Bài này dùng: cấu trúc rẽ nhánh "nếu … thì", cảm biến "đang chạm …?", "đang chạm màu …?", "chuột được nhấn?", vị trí ngẫu nhiên, kiểm tra trong vòng lặp
1. Đề bài
- Rổ đi trái, phải bằng phím mũi tên. Bấm chuột (hoặc chạm màn hình) thì rổ chạy tới chỗ đó.
- Táo rơi xuống từ một chỗ bất ngờ trên trời.
- Nếu táo chạm rổ thì kêu "bụp", nói "Bắt được!" rồi rơi lại từ chỗ khác.
- Nếu táo rơi xuống đất thì cũng rơi lại từ chỗ khác.
2. Chơi thử trước
Chạy ngay trên trang này, không cần mở Scratch. Bấm lá cờ xanh để bắt đầu.
Bấm lá cờ xanh, rồi dùng phím mũi tên trái, phải để hứng táo. Không có bàn phím thì bấm chuột hoặc chạm vào sân khấu, rổ chạy theo. Táo rơi chỗ nào cũng phải đuổi theo đấy!
3. Chuẩn bị
Tải file mồi: có Rổ, Táo (kèm tiếng "Pop") và phông Vườn với dải cỏ xanh ở đáy.
- Mở scratch.mit.edu → bấm Sáng tạo (hoặc mở Scratch trên máy).
- Bấm Tập tin → Tải lên từ máy tính của bạn → chọn file vừa tải.
- Làm theo từng bước bên dưới. Xong bấm Tập tin → Lưu về máy tính.
Muốn tự làm: chọn nhân vật Apple và Bowl từ thư viện. Mở thẻ Phông nền, tự vẽ một dải màu xanh lá ngang dưới đáy làm mặt đất.
4. Làm từng bước
Bước 1 – "Nếu … thì" ngoài đời
- Nếu trời mưa thì mang áo mưa.
- Nếu đói thì ăn cơm.
Máy tính cũng vậy: nếu điều gì đó đúng, thì làm việc này. Không đúng thì bỏ qua.
Khối nếu … thì ở nhóm Điều khiển. Ô trống trong khối có hình lục giác: đó là chỗ cắm một câu hỏi có hoặc không. Các khối hình lục giác ở nhóm Cảm biến (màu xanh nhạt) đều là câu hỏi như vậy.
Bước 2 – Cái rổ
Đi bằng phím thì giống Bài 5, chỉ cần trái và phải:
khi bấm phím [mũi tên trái v] thay đổi x một lượng (-15)
khi bấm phím [mũi tên phải v] thay đổi x một lượng (15)
Rồi cái nếu đầu tiên của con: nếu chuột đang được nhấn thì rổ chạy tới đúng chỗ x của chuột. Trên máy có màn hình cảm ứng, chạm ngón tay cũng tính là nhấn chuột.
Khi bấm vào @greenFlag
đi tới điểm x: (0) y: (-130)
liên tục
nếu <chuột được nhấn?> thì
đặt x bằng (tọa độ x con trỏ chuột)
end
endchuột được nhấn? và tọa độ x con trỏ chuột đều ở nhóm Cảm biến. Đặt x bằng ở nhóm Chuyển động: chỉ đổi x, nên rổ chạy ngang mà vẫn nằm sát mặt đất.
Bước 3 – Táo rơi từ chỗ bất ngờ
Chọn Táo. Táo phải lên trời ở một chỗ mỗi lần một khác, rồi đi xuống mãi:
Khi bấm vào @greenFlag
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
liên tục
thay đổi y một lượng(-5)
end- đi tới [vị trí ngẫu nhiên] (nhóm Chuyển động): táo nhảy tới một chỗ bất kỳ trên sân khấu, như bốc thăm.
- đặt y bằng (170): kéo táo lên sát mép trên, giữ nguyên x vừa bốc thăm.
Hai khối này đi liền nhau nghĩa là: lên trời, ở một chỗ bất ngờ. Lát nữa con dùng lại cặp khối này ở cả hai khối nếu.
💡 Vì sao không dùng đi tới điểm x: (0) y: (170)? Vì như vậy táo lần nào cũng rơi đúng giữa, rổ đứng im cũng hứng được, chẳng còn gì để chơi.
Bước 4 – Nếu chạm rổ thì…
Kéo khối nếu … thì vào trong khối liên tục, dưới khối thay đổi y. Cắm câu hỏi đang chạm [Rổ]? (nhóm Cảm biến, bấm mũi tên trong ô để chọn Rổ):
nếu <đang chạm [Rổ v]?> thì
bắt đầu âm thanh [Pop v]
nói [Bắt được!] trong (0.3) giây
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
end- bắt đầu âm thanh [Pop] (nhóm Âm thanh): kêu "bụp" cho vui tai. Tiếng Pop có sẵn trong file mồi.
- nói … trong 0.3 giây: táo đứng lại trong rổ một chút cho người chơi kịp thấy mình đã bắt được.
Bước 5 – Nếu rơi xuống đất thì…
Khối đang chạm màu …?: bấm vào ô màu → bấm biểu tượng ống hút ở cuối bảng màu → bấm vào dải cỏ trên sân khấu.
nếu <đang chạm màu [#2e9e44]?> thì
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
endCả hai khối nếu đặt trong khối liên tục của Táo:
Khi bấm vào @greenFlag
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
liên tục
thay đổi y một lượng(-5)
nếu <đang chạm [Rổ v]?> thì
bắt đầu âm thanh [Pop v]
nói [Bắt được!] trong (0.3) giây
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
end
nếu <đang chạm màu [#2e9e44]?> thì
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
end
endThử ngay ở đây: mỗi lần vòng liên tục chạy, máy hỏi lại hai câu hỏi bên dưới sân khấu. Rồi bấm nút đỏ để xem lỗi hay gặp ngay sau đây:
⚠️ Lỗi hay gặp:
- Đặt nếu … thì ở ngoài khối liên tục: chương trình chỉ hỏi "có chạm rổ không?" một lần, lúc bấm cờ. Lúc đó táo còn ở trên trời, nên câu trả lời là "không", rồi thôi.
- Chọn nhầm đang chạm [cạnh] thay vì đang chạm [Rổ].
- Quên khối đặt y bằng (170): táo về một chỗ ngẫu nhiên giữa sân khấu rồi rơi tiếp, có khi rơi ngay trước mặt rổ.
5. Tự kiểm tra trước khi bấm "Xong bài này"
6. Đáp án
Con đã thử tự làm chưa? Bấm để xem đáp án đầy đủ
Rổ
Khi bấm vào @greenFlag
đi tới điểm x: (0) y: (-130)
liên tục
nếu <chuột được nhấn?> thì
đặt x bằng (tọa độ x con trỏ chuột)
end
endkhi bấm phím [mũi tên trái v] thay đổi x một lượng (-15)
khi bấm phím [mũi tên phải v] thay đổi x một lượng (15)
Táo
Khi bấm vào @greenFlag
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
liên tục
thay đổi y một lượng(-5)
nếu <đang chạm [Rổ v]?> thì
bắt đầu âm thanh [Pop v]
nói [Bắt được!] trong (0.3) giây
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
end
nếu <đang chạm màu [#2e9e44]?> thì
đi tới [vị trí ngẫu nhiên v]
đặt y bằng (170)
end
end
7. Thử thách nâng cao
⭐ Tiếc quá!
Táo rơi xuống đất thì nói "Ôi, rơi mất rồi!".
Gợi ý
Trong khối nếu <đang chạm màu …?>, thêm khối nói [Ôi, rơi mất rồi!] trong (0.5) giây trước khối đi tới [vị trí ngẫu nhiên].
⭐⭐ Hai quả táo
Có hai quả táo cùng rơi, mỗi quả một tốc độ.
Gợi ý
Chuột phải vào Táo ở danh sách nhân vật → Nhân bản. Quả mới có sẵn khối lệnh. Đổi số -5 ở quả thứ hai thành -3 cho hai quả rơi lệch nhau.
⭐⭐⭐ Cẩn thận quả bom!
Thêm một nhân vật Bom rơi giống táo. Rổ hứng phải bom thì nói "Bùm!" và trò chơi dừng hẳn.
Gợi ý
Nhân bản Táo, đổi trang phục thành quả bom (vẽ một hình tròn đen là được). Trong khối nếu <đang chạm [Rổ]?> của Bom, thay các khối bên trong bằng:
nói [Bùm!] trong (1) giây dừng lại [tất cả v]
Khối dừng lại [tất cả] ở cuối nhóm Điều khiển, giống bấm nút đỏ.
8. Ba mẹ hỏi con
- Khi nào táo nói "Bắt được"?
- Vì sao khối "nếu" phải nằm trong khối "liên tục"?
- Vì sao táo phải rơi từ một chỗ ngẫu nhiên?
Con làm được bài này rồi?
Trong lớp, con học đủ 24 bài theo đúng thứ tự sách Tin học 4, 5, bài sau mở khi xong bài trước. Ba mẹ nhận báo cáo mỗi Chủ nhật. Học phí 1.290.000đ trả một lần, con học thử cả tuần đầu, không hợp thì hoàn 100% trong 7 ngày.